Tandimplantaat

Een tandimplantaat is een permanente behandelmethode waarbij titanium wortels in het kaakbot worden geplaatst ter vervanging van ontbrekende tanden. Deze toepassing bootst het uiterlijk en de functie van natuurlijke tanden zo dicht mogelijk na en biedt een duurzame oplossing, zowel esthetisch als functioneel.

Het behandelproces met implantaten wordt gepland op basis van de botdichtheid en de gezondheid van het tandvlees. Bij deze ingreep, die onder lokale verdoving wordt uitgevoerd, wordt na het plaatsen van het implantaat de integratie met het bot afgewacht. Deze fase is van cruciaal belang voor het succes van de behandeling.

Zirkonium- of titaniumimplantaten bieden verschillende voordelen op het gebied van biocompatibiliteit en duurzaamheid. De arts bepaalt het meest geschikte implantaattype op basis van de kaakstructuur en de esthetische verwachtingen van de patiënt. Deze keuze beïnvloedt het succes van de behandeling zowel qua uiterlijk als functie.

De nazorg na een tandimplantaat zorgt ervoor dat de behandeling lang meegaat. Regelmatige controles bij de tandarts, aandacht voor mondhygiëne en het vermijden van roken verlengen de levensduur van het implantaat. Dit proces helpt het implantaat gezond te blijven, net als een natuurlijke tand.

Wat is een tandimplantaat?

U kunt een tandimplantaat zien als een geavanceerde structuur die uit drie basisdelen bestaat. Elk van deze onderdelen speelt een essentiële rol om het systeem perfect te laten functioneren.

Het eerste onderdeel is het implantaat zelf. Dit titanium onderdeel, doorgaans schroefvormig, vormt de basis van de behandeling. Het wordt via een chirurgische ingreep in het kaakbot geplaatst en bootst de wortel van de verloren tand na. Titanium is een materiaal dat uitstekend compatibel is met het menselijk lichaam, oftewel “biocompatibel”. Dankzij deze eigenschap groeien botcellen na verloop van tijd naar het speciaal opgeruwde oppervlak van het implantaat toe en vormen ze er als het ware één geheel mee. Dit biologische fusieproces zorgt ervoor dat het implantaat stevig en onbeweeglijk in het kaakbot verankerd raakt. Deze solide basis is het geheim waardoor de daarop komende prothese veilig de volledige belasting kan dragen.

Het tweede onderdeel is het tussenstuk, de zogeheten “abutment”. Dit onderdeel fungeert als een brug tussen het implantaat in het bot en de porseleinen tand die in de mond zichtbaar is. Nadat het implantaat volledig met het bot is vergroeid, wordt het net boven het tandvlees geplaatst en met een klein schroefje aan het implantaat bevestigd. De abutment vormt een platform waarop de porseleinen tand stevig kan rusten en draagt zo de draagkracht van het implantaat over naar de suprastructuur.

Het derde en laatste onderdeel is de kroon, oftewel de porseleinen tand. Dit is het esthetische deel van de behandeling en het zichtbare onderdeel in de mond. Het wordt door tandtechnici zorgvuldig in het laboratorium vervaardigd, zodat het exact past bij de kleur, vorm en grootte van de overige tanden van de patiënt. Het wordt gemaakt van zeer duurzame en esthetisch natuurlijke materialen zoals porselein of zirkonium. Deze kroon wordt vervolgens op de abutment vastgezet door te cementeren of te schroeven. Zo wordt de kauwfunctie volledig hersteld en ontstaat er esthetisch een uiterlijk dat bijna onmogelijk van natuurlijke tanden te onderscheiden is.

Waarom is een implantaat nodig na tandverlies?

Het verlies van een tand creëert niet alleen een lege ruimte in de mond; het zet na verloop van tijd een reeks kettingreacties in gang die de algehele mondgezondheid beïnvloeden. Implantaatbehandeling is erop gericht deze nadelige effecten te voorkomen en de integriteit van de mond te behouden.

Een van de belangrijkste functies van tandwortels is het doorgeven van kauwkrachten aan het kaakbot, waardoor het bot actief en gezond blijft. Wanneer een tand verloren gaat, ontvangt het botweefsel in dat gebied deze natuurlijke prikkel niet meer. Net zoals een spier die niet wordt gebruikt na verloop van tijd verzwakt, begint ook het kaakbot in dat gebied af te nemen en volume te verliezen. Dit botverlies bemoeilijkt niet alleen toekomstige implantaatbehandelingen, maar verstoort ook de esthetische structuur van het gezicht. Het kan leiden tot invallingen in de wangen en lippen, verandering van het gezichtsprofiel en een ouder uiterlijk dan de werkelijke leeftijd. Implantaten gedragen zich als natuurlijke tandwortels, brengen kauwkrachten over op het bot en stoppen dit resorptieproces.

Daarnaast vormen tanden door onderling contact een evenwichtige tandboog. Wanneer er een tand uit deze boog ontbreekt, gaan de aangrenzende tanden naar de ontstane ruimte kantelen en kan de tegenoverliggende tand in de andere kaak naar deze ruimte toe uitgroeien. Dit verstoort de ideale tandstand, veroorzaakt scheefstand, maakt het ophopen van voedselresten makkelijker waardoor het risico op cariës toeneemt en verandert het kauwpatroon volledig. Het implantaat vult deze ruimte op, zodat de aangrenzende tanden hun positie behouden en de kaakbalans niet verstoord raakt.

Wie is een goede kandidaat voor implantaatbehandeling?

Hoewel implantaatbehandeling een zeer succesvolle methode is, is deze niet voor iedereen geschikt. Om het succes van de behandeling te waarborgen, is het belangrijk dat de patiënt aan bepaalde criteria voldoet. Er zijn basiskenmerken die nodig zijn om een goede implantaatkandidaat te zijn.

• Goede algemene gezondheid
• Voltooide kaak- en botontwikkeling
• Voldoende kaakbotvolume om het implantaat te ondersteunen
• Gezond en goed verzorgd tandvlees
• Goede mondhygiënegewoonten
• Motivatie om het behandeltraject te volgen

Sommige omstandigheden kunnen implantaatbehandeling risicovoller maken of extra maatregelen vereisen. Ongecontroleerde diabetes kan bijvoorbeeld het genezingsproces negatief beïnvloeden en het infectierisico verhogen. Daarom is het van cruciaal belang om de bloedsuikerwaarden te reguleren voordat de behandeling start. Evenzo vermindert intensief roken de doorbloeding in de mond, waardoor de vergroeiing van het implantaat met het bot wordt bemoeilijkt en het risico op implantaatverlies op de lange termijn toeneemt. Patiënten die een implantaatbehandeling overwegen, wordt sterk aangeraden te stoppen met roken of ten minste vóór en na de operatie een pauze in te lassen. Ook de situatie van patiënten die bepaalde medicijnen gebruiken die de botstructuur beïnvloeden (zoals bisfosfonaten) of die radiotherapie in het hoofd-halsgebied hebben ondergaan, moet vóór de behandeling zorgvuldig worden beoordeeld.

Hoe verloopt het implantaatbehandelproces stap voor stap?

Implantaatbehandeling is geen ingreep die in één sessie wordt afgerond. Voor een succesvol resultaat is geduld en zorgvuldigheid nodig; het is een proces dat bestaat uit opeenvolgende fasen.

Allereerst wordt een gedetailleerd onderzoek en een planning uitgevoerd. Deze fase is de hoeksteen van de behandeling en vormt de sleutel tot succes. De medische voorgeschiedenis van de patiënt wordt doorgenomen en er wordt een intraoraal onderzoek gedaan. Vervolgens wordt gebruikgemaakt van beeldvormende technieken zoals een panoramische röntgenfoto en vooral geavanceerde methoden zoals driedimensionale (3D) dentale tomografie. Tomografie stelt ons in staat de hoogte, breedte en kwaliteit van het kaakbot tot op de millimeter nauwkeurig te beoordelen. Daarnaast helpt het ons de positie van belangrijke anatomische structuren zoals zenuwen, bloedvaten en de sinusholten in het gebied waar het implantaat geplaatst zal worden, duidelijk vast te stellen. Op basis van deze gegevens wordt in een virtuele omgeving gepland welk implantaat qua afmeting en type wordt gebruikt en waar en onder welke hoek het geplaatst zal worden. Deze nauwkeurige planning maakt de ingreep zowel veel veiliger als veel sneller.

Na afronding van de planning wordt overgegaan naar de chirurgische fase. Deze ingreep wordt doorgaans onder lokale verdoving uitgevoerd, waarbij alleen het te behandelen gebied wordt verdoofd. Hierdoor voelt de patiënt tijdens de procedure geen enkele pijn. Nadat het gebied volledig verdoofd is, wordt er een kleine incisie in het tandvlees gemaakt om het kaakbot te bereiken. Vervolgens wordt met speciale instrumenten in het bot een holte voorbereid die past bij de afmetingen van het implantaat. Nadat het implantaat zorgvuldig in deze holte is geplaatst, wordt het tandvlees met hechtingen gesloten. Het plaatsen van één implantaat wordt doorgaans in een korte tijd, ongeveer 20-30 minuten, afgerond en is voor de meeste patiënten een comfortabelere ervaring dan een eenvoudige tandextractie.

Na de chirurgische ingreep begint de genezingsfase, de meest kritieke periode van de behandeling. In deze periode ontstaat er een biologische binding tussen het oppervlak van het implantaat en de omliggende botcellen; het implantaat vergroeit met het bot. Dit integratieproces duurt in de onderkaak ongeveer 2-3 maanden, en in de bovenkaak, waar het bot sponsachtiger is, ongeveer 3-6 maanden. Tijdens deze wachttijd kunnen tijdelijke prothesen worden gebruikt om esthetiek en functie te waarborgen zodat de patiënt niet tandeloos blijft.

Wanneer de genezingsfase is voltooid en met röntgen is bevestigd dat het implantaat volledig met het bot is geïntegreerd, wordt overgegaan naar de prothetische fase. In deze fase wordt het tussenstuk, de “abutment”, op het implantaat geplaatst. Vervolgens worden nauwkeurige afdrukken genomen voor het vervaardigen van de porseleinen kroon, brug of prothese die daarop komt. De definitieve prothesen die in het laboratorium op basis van deze afdrukken worden gemaakt, worden na pasmomenten die enkele sessies kunnen duren, op de abutment vastgezet door te schroeven of te cementeren. Met deze laatste fase krijgt de patiënt zowel gezonde als esthetische nieuwe tanden.

Is er pijn tijdens en na de implantaatoperatie?

Een van de grootste zorgen van patiënten over implantaatbehandeling is of de ingreep pijnlijk zal zijn. Hoewel deze zorg zeer begrijpelijk is, is ze dankzij moderne anesthesietechnieken meestal ongegrond. Tijdens de operatie voelt de patiënt absoluut geen pijn, omdat het behandelgebied met lokale verdoving volledig wordt verdoofd. Het enige wat men kan voelen is een lichte trilling en druk door het werken van de instrumenten.

Na de operatie is het normaal dat er, wanneer de verdoving begint uit te werken, een lichte zeurende pijn of ongemak optreedt. Dit is echter meestal niet heviger dan de pijn na een eenvoudige tandextractie. De standaard pijnstillers die uw arts na de operatie zal voorschrijven, zijn doorgaans voldoende om deze periode comfortabel door te komen. Daarnaast kan er in de eerste 1-2 dagen lichte zwelling of een blauwe plek op de wang optreden. Dit is een normale reactie van het lichaam op het genezingsproces en geen reden tot bezorgdheid. Het aanbrengen van ijscompressen met tussenpozen aan de buitenkant van het gebied gedurende de eerste 24 uur na de operatie helpt in grote mate om zwelling en blauwe plekken onder controle te houden. De meeste patiënten kunnen één dag na de operatie gemakkelijk terugkeren naar hun normale dagelijkse activiteiten.

Hoe lang gaan implantaten mee bij goede verzorging?

Implantaatbehandeling is geen tijdelijke oplossing, maar een langetermijninvestering. Een implantaat dat door een deskundige arts met een correcte planning is geplaatst en, nog belangrijker, door de patiënt met de nodige zorg wordt onderhouden, kan een leven lang in de mond blijven. Het implantaat zelf rot niet, roest niet en slijt niet, omdat het gemaakt is van een uiterst duurzaam materiaal zoals titanium.

De bepalende factor voor de levensduur van een implantaat is echter niet het implantaat zelf, maar de gezondheid van het bot en het tandvlees eromheen. Net als bij natuurlijke tanden kan er rond implantaten, bij onvoldoende mondhygiëne, bacteriële plaque ophopen. Wanneer deze plaque niet wordt verwijderd, veroorzaakt dit ontsteking van het tandvlees. Als dit voortschrijdt, kan het uitmonden in een ernstige infectie die “peri-implantitis” wordt genoemd en die botafbraak rond het implantaat veroorzaakt. Een implantaat dat zijn botondersteuning verliest, kan na verloop van tijd los gaan zitten en uiteindelijk verloren gaan. Daarom hangt de lange levensduur van implantaten volledig af van regelmatige en effectieve mondverzorging en periodieke controles door de arts.

Waar moet men op letten bij de verzorging van implantaten?

Om uw implantaten een leven lang gezond te kunnen gebruiken, dient u ze zelfs zorgvuldiger te verzorgen dan uw natuurlijke tanden. Het hoofddoel van deze verzorging is het voorkomen van ophoping van bacteriële plaque op de plaatsen waar het implantaat en het tandvlees samenkomen. Er zijn enkele belangrijke punten waarop u moet letten.

• Gebruik van een zachte of extra zachte tandenborstel
• Speciaal voor implantaten ontworpen tanddraden (superfloss)
• Interdentale borstels
• Mond douche (waterflosser)
• Tandpasta’s zonder schurende bestanddelen
• Regelmatige professionele tandartscontroles om de zes maanden

Wat zijn de voordelen van tandimplantaten ten opzichte van traditionele methoden?

Bij de behandeling van ontbrekende tanden bieden implantaten veel voordelen ten opzichte van traditionele bruggen en uitneembare prothesen en worden ze tegenwoordig beschouwd als de “gouden standaard” behandelwijze. Tot de belangrijkste voordelen behoren de volgende punten.

• Behoud van aangrenzende tanden
• Behoud van de gezondheid van het kaakbot
• Functie en kauwefficiëntie die het dichtst bij natuurlijke tanden liggen
• Uitstekend en natuurlijk esthetisch uiterlijk
• Een langdurige en permanente oplossing
• Hoog gebruikscomfort en meer zelfvertrouwen

Bij het maken van een traditionele brugprothese moeten de gezonde aangrenzende tanden aan beide zijden van de ruimte die door de ontbrekende tand is ontstaan, worden verkleind, oftewel afgeslepen. Dit betekent dat gezond tandweefsel onomkeerbaar wordt opgeofferd. Bij implantaatbehandeling worden de aangrenzende tanden daarentegen op geen enkele manier aangeraakt. Alleen in het ontbrekende gebied wordt het implantaat als een onafhankelijke structuur geplaatst.

Uitneembare (plaat)prothesen en bruggen kunnen botresorptie niet voorkomen, omdat ze onvoldoende druk uitoefenen op het onderliggende kaakbot. Implantaten daarentegen brengen kauwkrachten rechtstreeks over op het kaakbot, waardoor het bot levend en gezond blijft; dit helpt ook om de gezichtsaesthetiek te behouden.

Omdat implantaatgedragen prothesen in het kaakbot zijn verankerd, veroorzaken ze niet de problemen die bij uitneembare prothesen kunnen optreden, zoals bewegen, drukken of het belemmeren van de smaak door de plaat. Ze bieden een kauwkracht en comfort zoals bij eigen natuurlijke tanden. Hierdoor kunnen patiënten zonder voedselbeperkingen alles wat ze willen comfortabel eten.

Wat zijn de mogelijke risico’s bij implantaatbehandeling?

Zoals bij elke chirurgische ingreep bestaat er ook bij implantaatbehandeling een bepaalde risicofactor. Men mag echter niet vergeten dat het succespercentage van deze behandeling met de juiste planning en uitvoering tot 98% kan oplopen. Bij een implantaatoperatie die door een ervaren arts onder steriele omstandigheden wordt uitgevoerd, is het risico op complicaties uiterst laag. Toch zijn er enkele mogelijke risico’s waar patiënten van op de hoogte moeten zijn:

• Ontwikkeling van een infectie in het operatiegebied
• Tijdelijke of blijvende gevoelloosheid door zenuwbeschadiging in de onderkaak
• Beschadiging van de sinusholte in de bovenkaak
• Onvoldoende vergroeiing van het implantaat met het bot (falen van osseointegratie)
• Nabloeding of overmatige zwelling na de operatie

Het merendeel van deze risico’s kan worden geminimaliseerd dankzij een gedetailleerde driedimensionale tomografie-evaluatie vóór de operatie. Zo kunnen implantaten op een veilige afstand van zenuwen en sinusholten worden geplaatst door met tomografie hun exacte positie te bepalen. Het infectierisico wordt onder controle gehouden door de steriele omstandigheden tijdens de ingreep en door de antibiotica die daarna worden gebruikt.

Kan een implantaat worden geplaatst als het kaakbot onvoldoende is?

Ja, tegenwoordig is er ook hoop voor patiënten met onvoldoende kaakbotvolume. Dankzij geavanceerde chirurgische technieken is het mogelijk nieuw bot te creëren in het gebied waar het implantaat zal worden geplaatst en deze patiënten alsnog geschikt te maken voor implantaatbehandeling.

Een van de meest toegepaste methoden is “bottransplantatie” of, in de volksmond, “botpoeder”. Bij deze procedure worden biocompatibele botpartikels van menselijke of dierlijke oorsprong of synthetisch geproduceerd toegevoegd aan het gebied waar het bot onvoldoende is. Deze partikels fungeren als een skelet waarop de eigen botcellen van het lichaam zich kunnen vermenigvuldigen. Na verloop van tijd vult het lichaam dit gebied met eigen gezond botweefsel en ontstaat er een nieuw botgebied met voldoende volume en dichtheid om het implantaat te kunnen plaatsen.

Vooral in de achterste delen van de bovenkaak kan door het verlies van kiezen de sinusholte naar beneden zakken, waardoor er onvoldoende verticale bothoogte overblijft voor een implantaat. In dat geval wordt een “sinus lifting” (sinuslift) uitgevoerd. Hierbij wordt het membraan dat de bodem van de sinus vormt voorzichtig omhoog gebracht en wordt de ontstane ruimte gevuld met botgrafts. Zo wordt een nieuwe bothoogte verkregen waarin het implantaat veilig kan worden geplaatst. Hoewel deze geavanceerde technieken de behandelduur enigszins verlengen, maken ze het mogelijk dat veel patiënten die eerder geen kans hadden op implantaten, vaste en comfortabele tanden kunnen krijgen.

Welke implantaatoplossingen zijn er voor mensen die al hun tanden hebben verloren?

Voor patiënten die al hun tanden hebben verloren, kunnen traditionele uitneembare (plaat)prothesen, vooral in de onderkaak, ernstige problemen veroorzaken zoals onvoldoende houvast, voortdurend bewegen, drukplekken en kauwproblemen. Implantaattechnologie biedt geweldige oplossingen die de kwaliteit van leven van deze patiënten volledig veranderen.

De eerste daarvan zijn “implantaatgedragen vaste prothesen”. In dit concept, ook wel bekend als “All-on-4” of “All-on-6”, wordt op 4 of 6 implantaten die onder strategische hoeken in één kaak worden geplaatst, een volledige brugprothese met alle tanden van die kaak vastgeschroefd. Deze prothesen kunnen niet door de patiënt worden verwijderd. Ze zitten vast, net als natuurlijke tanden, en bieden een zeer krachtige kauwfunctie. Patiënten krijgen een esthetische glimlach en ervaren tegelijkertijd het plezier om alles wat ze willen vrij te kunnen eten.

Een voordeliger alternatief zijn “implantaatondersteunde uitneembare prothesen”. In de volksmond ook wel “drukknopprothese” genoemd. In dit systeem worden minder implantaten geplaatst (meestal 2 in de onderkaak en 4 in de bovenkaak). Op deze implantaten worden kogelvormige of staafvormige bevestigingen geplaatst die in de houders van de prothese klikken. De prothese wordt als een “drukknop” vastgezet op deze bevestigingen. Hoewel de prothese nog steeds door de patiënt kan worden uitgenomen voor reiniging, beweegt ze dankzij de implantaten absoluut niet in de mond, wordt ze zeer stabiel en neemt de kauwefficiëntie vele malen toe ten opzichte van klassieke prothesen.

Heeft de keuze van het implantaatmerk invloed op de behandeling?

Ja, absoluut. Hoewel er op de markt veel verschillende implantaatmerken zijn, zijn ze niet allemaal van dezelfde kwaliteit en betrouwbaarheid. Voor het langetermijnsucces van de behandeling zijn het merk van het gebruikte implantaat en de wetenschappelijke onderbouwing erachter van groot belang.

Gevestigde en wereldwijd bekende implantaatbedrijven baseren hun producten op decennialang wetenschappelijk onderzoek, klinische follow-upstudies met duizenden casussen en serieuze R&D-investeringen. Technische details zoals de manier waarop het oppervlak van het implantaat wordt opgeruwd, het ontwerp van de schroefdraad en het type verbinding tussen implantaat en abutment, beïnvloeden rechtstreeks hoe snel en stevig het implantaat met het bot vergroeid en hoe goed het op de lange termijn het omliggende botweefsel behoudt. Het gebruik van een implantaatmerk waarvan het succes is bewezen en waarvan de langetermijnresultaten door wetenschappelijke publicaties worden ondersteund, verhoogt de levensduur en het succes van de behandeling. Bovendien garandeert de keuze voor een gevestigde merknaam dat er in de toekomst (zelfs na 15-20 jaar) passende onderdelen beschikbaar zijn als er een wijziging of reparatie aan de prothese nodig is.

Waarvan hangt de kostprijs van implantaatbehandeling af?

De kostprijs van implantaatbehandeling is niet standaard en wordt individueel bepaald op basis van de behoeften van de patiënt. Er zijn veel verschillende factoren die de totale kosten beïnvloeden.

• Het totale aantal implantaten dat in de behandeling wordt gebruikt
• Het merk en de herkomst van het gekozen implantaat
• Het type prothese dat op het implantaat wordt geplaatst (enkele kroon, brug, volledige kaakprothese)
• Het materiaal dat voor de prothese wordt gebruikt (metaal-ondersteund porselein, zirkonium)
• Of aanvullende chirurgische ingrepen zoals botgrafting of sinus lifting nodig zijn
• De ervaring van de behandelend arts en de technologische uitrusting van de kliniek

Veelgestelde vragen