Tandkronen

Tandkronen zijn vaste restauraties die op een beschadigde of verzwakte tand worden geplaatst en de vorm en functie van de tand herstellen. Ze worden meestal toegepast bij tanden met groot verlies aan tandweefsel door cariës, breuken of na een wortelkanaalbehandeling en bieden een langdurige bescherming.

Zirkonium, E-max, porselein en metaal-ondersteunde kronen zijn de meest gebruikte materialen. Zirkoniumkronen bieden voordelen op het gebied van zowel esthetiek als duurzaamheid, terwijl porseleinen kronen vaak de voorkeur krijgen om een natuurlijke uitstraling te bereiken bij voortanden.

De behandeling met een tandkroon omvat het voorbereiden van de tand, het nemen van een afdruk en laboratoriumfasen. Dankzij CAD/CAM-technologie wordt met digitale afdrukken een millimetrische pasvorm bereikt, wat esthetische en comfortabele resultaten oplevert. Deze methode verkort ook de behandeltijd.

Na het plaatsen van een kroon verlengen regelmatige tandartscontroles en goede mondhygiënegewoonten de levensduur van de restauratie. Het vermijden van harde voedingsmiddelen en het onder controle houden van tandenknarsen ondersteunen het langetermijnsucces van tandkronen.

Wat is een tandkroon en waarvoor dient deze?

U kunt een tandkroon zien als een “beschermend kledingstuk” dat speciaal op maat is gemaakt voor een versleten tand. Net zoals u een waardevol voorwerp beschermt met een speciale hoes, is een tandkroon ontworpen om een verzwakte tand te beschermen tegen invloeden van buitenaf en hem als één geheel bij elkaar te houden. De kroon bedekt volledig het zichtbare deel van de tand boven de tandvleesrand en geeft als het ware een nieuwe, stevige buitenlaag. Zo kunt u basisfuncties zoals kauwen weer veilig uitvoeren en wordt ook de esthetische samenhang van uw glimlach voltooid.

Wanneer op een tand een kroon wordt geplaatst, krijgt die tand eigenlijk een tweede kans. De kroon omsluit de tand als een helm, stopt het voortschrijden van scheurtjes, voorkomt breuken en stelt het resterende gezonde tandweefsel veilig. De taken van een tandkroon zijn in de basis behoorlijk veelzijdig. Allereerst versterkt zij een zwakke tand. Vooral bij tanden waarvan de wanden na een grote vulling zijn uitgedund of die na een wortelkanaalbehandeling brozer zijn geworden, biedt zij een essentiële bescherming. Ten tweede brengt zij een gebroken of sterk afgesleten tand terug naar zijn oorspronkelijke vorm, waardoor de kauwfunctie normaliseert. Daarnaast speelt zij ook esthetisch een belangrijke rol: door de uitstraling te verbeteren van verkleurde, abnormaal gevormde of met ruimtes staande tanden, geeft zij u een zelfverzekerde glimlach. Tot slot kan zij ook belangrijke functies vervullen, zoals het ondersteunen van tandbruggen of het vervangen van een ontbrekende tand door op een implantaat te worden geplaatst. Kortom: een kroon is een veelzijdige behandeloplossing die een tand zowel van binnen als van buiten ondersteunt, de levensduur verlengt en de esthetiek verbetert.

In welke situaties is een tandkroonbehandeling nodig?

De beslissing om een tand met een kroon te bedekken wordt doorgaans genomen wanneer de tand zoveel tandweefsel heeft verloren dat deze niet meer met een eenvoudige vulling kan worden hersteld. Deze behandeling is nodig om de tand op lange termijn te beschermen en de functie te behouden. De meest voorkomende situaties die een kroonbehandeling noodzakelijk maken, zijn:

• Grote cariës die niet met een vulling kan worden gered
• Tanden die door trauma zijn gebroken of gescheurd
• Tanden die na een wortelkanaalbehandeling verzwakt en broos zijn geworden
• Tanden die door klemmen of knarsen extreem zijn afgesleten
• Blijvende en vergevorderde verkleuringen die niet met bleken kunnen worden verholpen
• Aangeboren of later ontstane esthetische vormafwijkingen
• Gebruik als pijler bij tandbruggen
• De bovenbouw van dentale implantaten ter vervanging van ontbrekende tanden

Het gemeenschappelijke punt bij al deze situaties is dat de structurele integriteit van de tand in gevaar is gekomen. Een kroon neemt dit risico weg door de tand als één geheel bijeen te houden en de kauwkrachten gelijkmatig te verdelen, waardoor verdere schade wordt voorkomen. Daarom is een kroonbehandeling, wanneer uw tandarts dit adviseert, een van de belangrijkste stappen om het verlies van de tand te voorkomen.

Hoeveel soorten tandkronen zijn er en welke is de beste?

Tandkronen verschillen afhankelijk van het materiaal waarvan ze zijn gemaakt, en elk materiaal heeft zijn eigen kenmerken, voordelen en nadelen. Er bestaat niet één enkele “beste” kroon; de meest geschikte kroon is degene die wordt bepaald op basis van de toestand van uw tand, uw esthetische verwachtingen, uw budget en de beoordeling van uw tandarts. Laten we de meest voorkomende soorten tandkronen samen bekijken.

Metaal-ondersteunde porseleinen kronen (PFM)

Dit zijn klassieke kronen die al jarenlang betrouwbaar in de tandheelkunde worden gebruikt. Aan de binnenkant hebben ze een metalen onderstructuur voor duurzaamheid, en aan de buitenkant een porseleinen laag die de natuurlijke tandkleur geeft:

Voordelen van dit type kroon.

• Hoge duurzaamheid
• Lange levensduur
• Economischer dan andere esthetische opties

Enkele mogelijke nadelen zijn:

• Risico op een grijze lijn in het tandvlees na verloop van tijd
• Laat geen licht door zoals een natuurlijke tand
• Zelden: kans op metaalallergie

Volkeramische of porseleinen kronen

Dit zijn kronen zonder metalen onderstructuur, volledig vervaardigd uit versterkt keramiek. Ze worden vooral vaak gekozen voor voortanden waar esthetiek vooropstaat.

De meest opvallende voordelen van dit type kroon.

• Uitstekende esthetiek en natuurlijkheid
• Reflecteert licht zoals natuurlijk tandglazuur
• Hoge biocompatibiliteit (weefselvriendelijk)

De nadelen kunnen als volgt worden opgesomd.

• Kunnen brozer zijn dan metaal-ondersteunde kronen
• Meestal niet de eerste keuze voor achterste kiezen

Zirkonium-ondersteunde porseleinen kronen

Bij dit moderne type kroon wordt de metalen onderstructuur vervangen door zirkonium, een zeer sterk wit materiaal. Deze zirkoniumkern wordt vervolgens bedekt met esthetisch porselein, waardoor zowel duurzaamheid als esthetiek samen worden aangeboden.

Zirkoniumkronen hebben opvallende voordelen.

• Hoge duurzaamheid vergelijkbaar met metaal
• Natuurlijke en esthetische uitstraling
• Geen allergierisico dankzij de metaalvrije structuur
• Veroorzaakt geen verkleuring van het tandvlees

Punten die als nadelen kunnen worden beschouwd zijn:

• Hogere kosten in vergelijking met andere opties
• Omdat het een zeer hard materiaal is, kan het de tegenoverliggende tanden in de andere kaak slijten

Monolithische kronen (E-Max en volledig zirkonium)

Dit zijn de meest actuele kronen, vervaardigd uit één enkel materiaalblok met computerondersteunde systemen (CAD/CAM). Doordat ze niet gelaagd zijn, is het risico op breuk zeer laag.

• E-Max (Lithiumdisilicaat): Valt op door de lichtdoorlatendheid en esthetische eigenschappen. Vooral bij voortanden levert het resultaten op die niet van een natuurlijke tand te onderscheiden zijn.
• Volledig zirkonium: Wordt uit één stuk zirkonium vervaardigd zonder porseleinopbouw. Het heeft een vrijwel onbreekbare weerstand tegen breuk. Daarom is het vooral ideaal voor patiënten die tanden klemmen en voor achterste kiezen.

Bij het bepalen welke kroon voor u geschikt is, zal uw tandarts rekening houden met de positie van de tand in de mond, uw tandvleesgezondheid, uw esthetische verwachtingen en gewoonten zoals tandenknarsen, en u de meest passende opties aanbieden.

Wat zijn de stappen van een tandkroonbehandeling?

Een tandkroonbehandeling is een proces dat nauwkeurigheid en zorg vereist en doorgaans in twee hoofdafspraken wordt voltooid. Dit is, zoals patiënten vaak vrezen, geen pijnlijke of moeilijke behandeling. Dankzij moderne verdovingstechnieken verlopen alle stappen zeer comfortabel. Het behandelproces verloopt stap voor stap als volgt.

• Eerste afspraak: Voorbereiding en afdruk

Deze eerste sessie is de belangrijkste fase waarin de basis van de behandeling wordt gelegd. Allereerst worden de tand die een kroon krijgt en de omgeving volledig verdoofd met lokale anesthesie, zodat u tijdens de behandeling niets voelt. Vervolgens verkleint uw tandarts de tand zorgvuldig en precies aan alle zijden, zodat de kroon comfortabel kan passen. Dit slijpen gebeurt niet om de tand te beschadigen, maar juist om ruimte te creëren voor de beschermende bekleding. Nadat de tand op de juiste maat is gebracht, wordt een nauwkeurige afdruk genomen van de voorbereide tand en de aangrenzende tanden. Deze afdruk kan traditioneel worden genomen met een pasta-achtig materiaal of met intra-orale digitale scanners die in moderne klinieken worden gebruikt. Daarna wordt met behulp van een kleurenschaal de natuurlijke kleur van uw tand bepaald, zodat de kroon exact dezelfde kleur krijgt als de aangrenzende tanden. Aan het einde van deze sessie wordt een tijdelijke kroon vastgezet om gevoeligheid te voorkomen en het esthetische uiterlijk te behouden.

• Tweede afspraak: Passessie en cementeren

Ongeveer een week later, wanneer uw permanente kroon die speciaal voor u in het laboratorium is gemaakt, klaar is, vindt de tweede afspraak plaats. In deze sessie verwijdert uw tandarts eerst de tijdelijke kroon en reinigt de onderliggende tand. Daarna wordt de permanente kroon zorgvuldig gepast voordat deze wordt vastgecementeerd. Tijdens deze passessie wordt uitvoerig gecontroleerd of de kroon goed op de tand zit, de randafsluiting, het contact met de aangrenzende tanden en de beet met de tegenoverliggende tanden. Indien nodig worden kleine aanpassingen gedaan. Wanneer alles perfect is, wordt de kroon permanent vastgezet met een speciale tandheelkundige cement (siman). Overtollig cement wordt verwijderd en na de laatste controles is de behandeling afgerond. U kunt uw nieuwe, stevige en esthetische tand nu met vertrouwen gebruiken.

Hoe moet een tandkroon worden onderhouden en hoe lang gaat deze mee?

Tandkronen kunnen u met de juiste en regelmatige verzorging vele jaren, zelfs tientallen jaren, probleemloos van dienst zijn. Hoewel de gemiddelde levensduur van een kroon vaak op 5 tot 15 jaar wordt geschat, hangt dit volledig af van uw persoonlijke verzorgingsgewoonten en mondhygiëne. Het belangrijkste om te onthouden is dit: de kroon zelf is gemaakt van een kunstmatig materiaal zoals keramiek of metaal en kan niet bederven, maar uw natuurlijke tand onder de kroon en het tandvlees eromheen blijven gevoelig voor cariës en tandvleesaandoeningen. De meest voorkomende reden waarom de levensduur van een kroon verkort, is cariës die begint door plaqueophoping bij de rand waar de kroon aansluit op het tandvlees.

De basisverzorging die u moet toepassen om de levensduur van uw kroon zo lang mogelijk te maken en uw mondgezondheid op topniveau te houden, verschilt eigenlijk niet van de verzorging van uw eigen tanden.

• Poets uw tanden minstens twee keer per dag met een fluoridetandpasta.
• Reinig vooral zorgvuldig de rand waar de kroon het tandvlees raakt.
• Gebruik elke dag tandzijde of een interdentale borstel.
• Verwaarloos het reinigen van het gebied tussen de kroon en de aangrenzende tand niet.
• Vermijd het kraken van zeer harde dingen zoals ijs of notendoppen.
• Wees voorzichtig met kleverige en harde snoepjes.
• Als u de gewoonte heeft om tanden te klemmen, gebruik dan de nachtbeugel die uw tandarts aanbeveelt.
• Ga elke zes maanden regelmatig op controle bij de tandarts.

Wanneer u deze eenvoudige maar effectieve verzorgingsroutine onderdeel maakt van uw leven, kunt u erop vertrouwen dat uw kroon u jarenlang zowel functioneel als esthetisch van dienst zal zijn. Goede verzorging is de sleutel tot het beschermen van niet alleen uw kroon, maar uw volledige mondgezondheid.

Welke problemen kunnen optreden na een tandkroon?

Hoewel een tandkroonbehandeling een zeer betrouwbare toepassing is met een hoge succesratio, kunnen er, zoals bij elke medische ingreep, in zeldzame gevallen ongewenste situaties optreden. De meeste van deze problemen zijn tijdelijk en kunnen eenvoudig door uw tandarts worden opgelost. Het belangrijkste is dat u bij het opmerken van een afwijking zonder tijdverlies contact opneemt met uw tandarts. Mogelijke problemen na het plaatsen van een kroon zijn:

• Tijdelijke gevoeligheid voor warm en koud in de eerste dagen na de behandeling
• Een gevoel dat de kroon te hoog is bij het kauwen, wat aanpassing kan vereisen
• Kleine breuken of scheurtjes in het porseleinen oppervlak
• Loskomen van de kroon door het in de loop der tijd oplossen van het cement
• Volledig loskomen van de kroon door cariës onder de kroon
• Een donkere lijn in het tandvlees, vooral bij metaal-ondersteunde kronen
• Zeer zelden: allergische reacties op metaallegeringen

Als u een van deze problemen ervaart, hoeft u zich geen zorgen te maken. Bijvoorbeeld: lichte gevoeligheid verdwijnt meestal vanzelf binnen enkele weken. Als u echter het gevoel heeft dat uw kroon te hoog is, kan dit met een eenvoudige slijpaanpassing worden verholpen. Als uw kroon los zit of eruit valt, is het belangrijk dat u deze zonder hem te verliezen meeneemt naar uw tandarts; in veel gevallen kan deze eenvoudig opnieuw worden vastgezet. Onthoud dat regelmatige controles en goede mondverzorging het risico op dit soort problemen minimaliseren.

Zijn er alternatieven voor een tandkroonbehandeling?

Hoewel een tandkroon een van de meest ideale en duurzame oplossingen is om een ernstig beschadigde tand te herstellen, is het niet in elke situatie de enige optie. Afhankelijk van de omvang, locatie en aard van het probleem kunnen ook verschillende behandelalternatieven worden overwogen. Het basisprincipe in de tandheelkunde is altijd om de meest conserverende methode te kiezen, dus de methode waarbij zo min mogelijk gezond tandweefsel wordt verwijderd. In dit kader zijn er enkele belangrijke oplossingen die als alternatief voor een kroonbehandeling kunnen dienen.

• Inlay- en onlay-porseleinen vullingen
• Laminate veneer (porseleinen facings)
• Composiet bonding (esthetische vulling)
• Tandextractie en implantaat- of brugbehandeling

Veelgestelde vragen